Afrétting og þykktarheflun – rétt vinnuröð

Skoðaðu hvort efnið sé bogið, snúið eða kúpt og athugaðu einnig kvisti, sprungur og aðskotahluti. Sé borðið kúpt er yfirleitt best að láta kúptu hliðina snúa upp og íhvolfu hliðina niður, þannig að efnið hvíli sem stöðugast á borði afréttarans. Veldu þann flöt sem hægt er að rétta af með sem minnstu efnistapi. Ekki þrýsta skökku efni flötu við vinnsluna, því þá getur það tekið aftur upp fyrra form þegar þrýstingnum er létt.

Sé langt borð mjög bogið getur verið skynsamlegt að stytta það í grófa verkefnalengd áður en það er rétt af, ef hönnunin leyfir. Styttri hlutar krefjast yfirleitt minni afréttingar og halda því meiri efnisþykkt.

Merktu flötinn með lausum blýantsstrikum áður en þú byrjar. Stilltu afréttarann á grunna skurði og færðu efnið jafnt yfir hnífana. Færðu stuðninginn yfir á úttaksborðið um leið og réttur hluti flatarins kemur yfir hnífana, en forðastu að þrýsta boganum niður. Haltu áfram þar til blýantsstrikin eru horfin og flöturinn hvílir stöðugur á borðinu án þess að rugga. Þessi flötur verður viðmið fyrir næstu vinnsluskref.

Leggðu flötinn sem þegar hefur verið réttur af þétt upp að stýringu afréttarans. Stilltu stýringuna í 90° og færðu kantinn jafnt yfir hnífana þar til hann er beinn og sléttur. Athugaðu hornið með vinkli og merktu bæði viðmiðunarflötinn og hornrétta kantinn. Þeir verða viðmið þegar efnið er unnið áfram.

Leggðu flötinn sem hefur verið réttur af niður á borð þykktarhefilsins. Vélin heflar þá gagnstæða flötinn samsíða viðmiðunarfletinum. Taktu grunna skurði, mældu þykktina reglulega og haltu áfram þar til efnið hefur náð jafnri og réttri þykkt. Fylgdu ávallt leiðbeiningum framleiðanda um lágmarksstærð efnis og hámarks skurðdýpt.

Þegar báðir fletir eru sléttir og samsíða er rétt breidd mæld út frá hornrétta viðmiðunarkantinum. Sagaðu síðari kantinn eftir merkingunni og réttu hann af ef þörf er á. Að lokum ætti efnið að hafa tvo samsíða fleti, beina og hornrétta kanta og rétta þykkt og breidd.

Þegar viðmiðunarflöturinn er sléttur, viðmiðunarkanturinn hornréttur og efnið komið í rétta þykkt er það tilbúið til að saga í rétta breidd. Leggðu hornrétta viðmiðunarkantinn að aðhaldi sagarinnar og sagaðu síðari kantinn eftir uppmældri breidd. Réttu síðari kantinn af ef þörf er á. Að lokum ætti efnið að hafa tvo samsíða fleti, beina og hornrétta kanta og rétta þykkt og breidd.

Algeng mistök eru að þykktarhefla áður en búið er að útbúa sléttan viðmiðunarflöt, þrýsta bogið efni flötu við afréttingu eða taka of djúpa skurði. Einnig þarf að ganga úr skugga um að aðhaldið sé nákvæmlega 90° miðað við borð afréttarans og fylgjast með stefnu viðaræðanna til að draga úr hættu á rifnu yfirborði. Mældu efnið reglulega og leiðréttu frávik áður en vinnslunni er haldið áfram.

Lestu handbók vélarinnar og notaðu alltaf viðeigandi hlífar og ýtikubba. Haltu höndum frá hnífunum og fjarlægðu aldrei spæni eða stíflu meðan vélin er í gangi. Aftengdu vélina frá rafmagni áður en stillingum, hnífum eða hlífum er breytt. Tengdu öflugt sogkerfi með barka af réttri stærð og notaðu augn- og heyrnarhlífar. Forðastu lausan fatnað, skartgripi og annað sem getur flækst í vélinni.

Áður en vinnslu er lokið skaltu athuga eftirfarandi:
✓ Viðmiðunarflöturinn er sléttur og efnið ruggar ekki á sléttu borði.
✓ Fletirnir tveir eru samsíða og þykktin jöfn eftir allri lengdinni.
✓ Kantarnir eru beinir og hornréttir á fletina.
✓ Breidd og þykkt eru í samræmi við mál verkefnisins.
✓ Yfirborðið er laust við áberandi rifur, skörð og rifna viðaræð.
✓ Viðmiðunarflötur og viðmiðunarkantur eru greinilega merktir.
✓ Mældu tvisvar, sagaðu einu sinni – staðfestu lokamálin áður en síðari kanturinn er sagaður í rétta breidd.

Ef efnið á að bíða áður en smíðin heldur áfram er gott að leggja það flatt og athuga aftur hvort það hafi hreyfst.