Rétt uppsetning og stillingar trésmíðavéla

Veldu þurran og vel lýstan stað þar sem undirlagið er traust og getur borið þyngd vélarinnar. Gerðu ráð fyrir nægu vinnurými bæði fyrir framan og aftan vélina og til hliðanna eftir því hvers konar vinnustykki á að vinna.

Langt timbur þarf meira rými en ytri mál vélarinnar gefa til kynna. Athugaðu því alla mögulega inn- og útmötunarleið áður en staðsetningin er ákveðin.

Stöðvunarrofi þarf að vera aðgengilegur og rafmagnssnúra og barkar mega ekki liggja þannig að hætta sé á að hrasað verði um þá eða þeir komist í snertingu við hreyfanlega hluta.

Gott aðgengi þarf einnig að vera að hurðum, hlífum og þeim hlutum vélarinnar sem þarf að opna við stillingar, þrif og viðhald.

Fylgdu samsetningarleiðbeiningum framleiðanda í réttri röð. Ekki ganga út frá því að uppsetning einnar vélar eigi við um aðra, jafnvel þótt þær virðist svipaðar.

Athugaðu að allir hlutir, boltar, skífur, læsingar og hlífar sem eiga að fylgja vélinni séu til staðar. Fjarlægðu flutningsfestingar og hlífðarefni samkvæmt leiðbeiningunum.

Settu undirstöðu, fætur, borð, handhjól, stýringar og annan búnað saman án þess að þvinga hluta í ranga stöðu. Herðið festingar jafnt og endurtakið yfirferð eftir að vélin hefur staðið og verið prófuð.

Þungum vélum eða vélarhlutum skal lyft með viðeigandi aðstoð eða lyftibúnaði. Forðastu að lyfta vél í borð, stýringar, handhjól eða aðra hluta sem ekki eru ætlaðir sem lyftipunktar.

Vélin á að standa stöðug án þess að rugga eða færast til við notkun. Stilltu fætur eða undirstöðu og festu vélina samkvæmt leiðbeiningum framleiðanda.

Óstöðug vél getur titrað, gefið ónákvæma niðurstöðu og valdið því að festingar losni. Ekki reyna að jafna vélina með lausum viðarbútum eða öðrum bráðabirgðalausnum sem geta færst til.

Vinnuhæð þarf að henta notandanum og verkefnunum. Of há eða of lág vél getur leitt til óþægilegrar líkamsstöðu og minni stjórnunar við vinnuna.

Ef hjólaundirstaða er notuð þarf hún að vera ætluð fyrir þyngd vélarinnar. Vélin verður að hvíla tryggilega og öll hjól eða lyftibúnaður að vera læstur áður en vinna hefst.

Rétt stilling borðs og stýringa hefur bein áhrif á nákvæmni. Notaðu góðan vinkil, beina reglustiku og önnur viðeigandi mælitæki til að staðfesta stillingarnar.

Það fer eftir vél hvaða atriði þarf að athuga, en meðal algengra stillinga eru:

• að borð sé hornrétt á sagarblað, bor eða annan vinnslubúnað;
• að aðhald sé beint og samsíða þeirri hreyfingu sem vinnustykkið á að fylgja;
• að inn- og útmötunarborð séu rétt stillt;
• að stýringar og endastopp læsist tryggilega;
• að hallastillingar sýni rétt horn;
• að vinnustykkið hafi nægan stuðning alla vinnsluleiðina.

Áður en mælikvarðar og vísar eru notaðir sem aðalviðmið er gott að staðfesta þá með raunverulegri mælingu og stilla ef þörf krefur.

Notaðu aðeins vinnslubúnað sem hentar viðkomandi vél og er innan þeirra stærðar- og hraðatakmarkana sem framleiðandinn tilgreinir.

Skoðaðu búnaðinn áður en hann er settur í vélina. Ekki nota sagarblað, bandsagarblað, bor, hníf, fræsitönn eða slípihjól sem er sprungið, skemmt eða óeðlilega slitið.

Hreinsaðu snertifleti og festingar áður en búnaðurinn er settur upp. Sag, ryk eða óhreinindi milli flata geta valdið skekkju eða því að festing nái ekki réttu gripi.

Aftengdu vélina frá rafmagni meðan uppsetning og stilling fer fram. Herðið allar festingar samkvæmt handbókinni og fjarlægið stillilykla áður en vélin er ræst.

Snúðu búnaðinum varlega með höndunum, þegar það á við og vélin er aftengd, til að staðfesta að hann rekist ekki í hlíf, borð, stýringu eða annan hluta.

Settu allar hlífar og öryggisbúnað upp áður en vélin er prófuð. Stilltu hlífarnar eins nálægt vinnslusvæðinu og leiðbeiningar framleiðanda gera ráð fyrir.

Athugaðu að læsingar á borðum, stýringum, verkfærahvílum, höfuðstokkum og öðrum hreyfanlegum hlutum haldi tryggilega.

Prófaðu aðalrofa, stöðvunarrofa, neyðarstöðvun og hemlun eftir því sem vélin er búin slíkum búnaði. Vélin skal ekki ræst ef öryggisbúnaður virkar ekki rétt.

Rafmagnstenging þarf að samræmast spennu, afli og öðrum kröfum sem koma fram á vél og í handbók hennar. Föst raflögn eða breytingar á rafbúnaði skulu vera í höndum hæfs aðila.

Ekki leggja rafmagnssnúrur þannig að þær geti skemmst, blotnað, verið ekið yfir þær eða komist í snertingu við heita eða hreyfanlega hluta.

Veldu sogkerfi sem hentar vélinni, útsogsstútnum og því magni af spæni og ryki sem myndast. Fylgdu leiðbeiningum framleiðanda um ráðlagt loftflæði og stærð tenginga.

Haltu barkanum eins víðum og tengingar leyfa og barkaleiðinni eins stuttri og greiðri og raunhæft er. Langur rifjaður barki, krappar beygjur og óþarfar niðurfærslur geta aukið mótstöðu og minnkað loftflæði.

Festu barka og millistykki tryggilega og athugaðu hvort loftleki, stífla eða skemmd sé til staðar. Barkinn má ekki liggja þannig að hann togist af vélinni eða trufli hreyfingu vinnustykkisins.

Prófaðu ryksogið áður en vinnsla hefst og staðfestu að lokur séu opnar og síur og söfnunarílát í nothæfu ástandi.

Áður en vélin er sett undir álag skaltu framkvæma lokayfirferð. Fjarlægðu stillilykla, mælitæki og lausa hluti og staðfestu að hlífar og læsingar séu á sínum stað.

Ræstu vélina án vinnustykkis og leyfðu henni að ná eðlilegum hraða. Fylgstu með titringi, óvenjulegum hljóðum eða öðrum merkjum um að eitthvað sé ekki rétt.

Stöðvaðu vélina strax ef hún titrar óeðlilega, verkfæri virðist ekki ganga rétt eða óvenjulegt hljóð heyrist. Aftengdu hana frá rafmagni áður en stillingar eru yfirfarnar.

Gerðu síðan prufuvinnslu í sambærilegt afgangsefni. Mældu niðurstöðuna og athugaðu meðal annars:

• hvort skurður eða borun sé í réttu horni;
• hvort breidd, dýpt og staðsetning séu rétt;
• hvort aðhald og endastopp endurtaki stillinguna;
• hvort yfirborð og skurðarbrún séu eðlileg;
• hvort ryksogið safni spæni og ryki með fullnægjandi hætti.

Fínstilltu vélina eftir niðurstöðu prófunarinnar. Endurtaktu mælinguna þar til stillingin er rétt áður en unnið er í endanlegt smíðastykki.