Stillingar, öryggi og viðhald bandsaga

Lestu handbók vélarinnar áður en hún er sett upp eða tekin í notkun. Stillingaraðferðir, blaðstýringar og viðhaldsþörf geta verið mismunandi eftir gerðum.

Áður en vélin er ræst skaltu athuga:

• að bandsögin standi stöðug og sé rétt uppsett,
• að rafmagnssnúra, kló og rofar séu óskemmd,
• að allar hlífar og hurðir séu lokaðar og tryggilega festar,
• að blaðið sé heilt og engar tennur vanti,
• að borð, aðhald og stillanlegir hlutar séu læstir,
• að laus verkfæri og aðrir hlutir hafi verið fjarlægðir af borðinu,
• og að ryksog sé tengt og tilbúið til notkunar.

Snúðu hjólunum varlega með höndunum þegar vélin er aftengd frá rafmagni og staðfestu að blaðið geti gengið heilan hring án þess að rekast í hlífar, stýringar eða aðra hluta vélarinnar.

Aftengdu bandsögina alltaf frá rafmagni áður en skipt er um blað eða unnið inni í vélinni.

Bandsagarblöð geta verið beitt og samanbrotin blöð geta sprungið skyndilega út þegar þau eru opnuð. Meðhöndlaðu þau því varlega og notaðu viðeigandi skurðarhelda hanska þegar blað er opnað, fjarlægt eða sett í vélina.

Áður en nýtt blað er sett í skaltu:

• færa blaðstýringar frá svo þær snerti ekki blaðið við uppsetningu,
• hreinsa sag, ryk og harpix af hjólbörðum,
• skoða hjólbarðana með tilliti til slits, sprungna og annarra skemmda,
• athuga að blaðið sé af réttri lengd og breidd fyrir vélina,
• og ganga úr skugga um að tennurnar vísi í rétta átt.

Á þeim hluta blaðsins sem fer niður í gegnum borðið eiga tennurnar að vísa niður og í átt að notandanum. Sé blað af annarri breidd sett í vélina þarf alltaf að yfirfara blaðspennu, gang blaðsins og allar stýringar að nýju.

Óhreinir, slitnir eða skemmdir hjólbarðar geta valdið því að blaðið gangi ójafnt eða haldi ekki réttri stöðu á hjólunum.

Rétt blaðspenna hjálpar blaðinu að ganga stöðugt og standast það álag sem myndast við sögun. Of lítil spenna getur valdið því að blaðið sveigist, færist á hjólunum eða fylgi ekki skurðarlínunni.

Of mikil spenna getur aftur á móti:

• aukið álag á blaðið,
• aukið álag á legur og hjól,
• stytt endingartíma blaðsins,
• og í verstu tilfellum skemmt blað eða vél.

Spennumælir vélarinnar er fyrst og fremst viðmið. Rétt stilling ræðst meðal annars af gerð vélarinnar, breidd og þykkt blaðsins og leiðbeiningum framleiðanda.

Ekki nota eina almenna sveigjumælingu fyrir allar bandsagir. Fylgdu aðferðinni sem lýst er í handbók viðkomandi vélar. Ef blaðið sveigist óeðlilega við sögun eða vélin sagar ekki nákvæmlega þarf að yfirfara spennuna ásamt ástandi blaðsins og öðrum stillingum.

Sumar bandsagir eru með hraðlosun á blaðspennu. Ef framleiðandi mælir með því má losa spennuna þegar vélin stendur ónotuð um lengri tíma. Mundu þá að setja rétta spennu aftur á blaðið áður en vélin er ræst.

Gangur blaðsins á hjólunum er oft kallaður tracking. Þessa stillingu þarf að framkvæma eftir að hæfileg spenna hefur verið sett á blaðið en áður en blaðstýringarnar eru stilltar.

Aftengdu vélina frá rafmagni og snúðu efra hjólinu hægt með höndunum. Gerðu aðeins litlar breytingar í einu á stillingu blaðgangsins og snúðu hjólinu nokkra hringi eftir hverja breytingu.

Markmiðið er að blaðið gangi stöðugt á hjólunum í þeirri stöðu sem handbók vélarinnar tilgreinir. Ekki gera ráð fyrir að sama staðsetning gildi fyrir allar gerðir bandsaga eða blaða.

Þegar blaðið heldur stöðu sinni eftir nokkra heila snúninga skal læsa stillingunni, ef vélin er búin læsingu, og athuga hana aftur áður en blaðstýringarnar eru færðar að blaðinu.

Ef blaðið vill ganga út að brún hjóls, hoppar til eða heldur ekki stöðugri stöðu skaltu ekki ræsa vélina. Yfirfarðu blaðspennu, hjólbarða, stillingu og ástand blaðsins.

Bandsög er yfirleitt með blaðstýringar bæði ofan og neðan borðsins. Þær eiga að styðja blaðið þegar skurðarálag kemur á það og draga úr því að það sveigist eða snúist.

Stillingin fer fram eftir að blaðið hefur verið spennt og gangur þess á hjólunum hefur verið stilltur.

Hliðarstýringar
Hliðarstýringar eiga að sitja rétt fyrir aftan tennur blaðsins og tannbotninn. Þær mega ekki snerta tennurnar eða tannskipanina, því það getur skemmt blaðið.

Þær eiga að vera nálægt blaðinu án þess að þrýsta stöðugt á það þegar vélin gengur án skurðarálags.

Bakstuðningur blaðsins
Legan eða stuðningurinn fyrir aftan blaðið á að vera nálægt bakbrún þess án þess að snerta stöðugt þegar ekkert álag er á blaðinu. Þegar vinnustykkinu er ýtt í skurðinn færist blaðið örlítið aftur og fær þá stuðning.

Stilltu bæði efri og neðri stýringar. Röng neðri stilling getur haft áhrif á skurðinn þótt efri stýringarnar virðist vera réttar.

Yfirfarðu stillingarnar eftir hvert blaðaskipti — jafnvel þótt sama blað hafi verið tekið úr og sett aftur í vélina.

Þegar saga á hornréttan skurð skal athuga með nákvæmum vinkli að borðið sé 90° á blaðið. Stilltu borðstopp og hornkvarða samkvæmt handbók vélarinnar.

Aðhaldið þarf að vera tryggilega fest og rétt stillt miðað við borðið, blaðið og þá vinnuaðferð sem nota á. Prófaðu stillinguna fyrst á afgangsefni áður en endanlegt vinnustykki er sagað.

Stilltu efri blaðstýringuna eins lágt yfir vinnustykkinu og verkefnið leyfir án þess að hún snerti efnið. Þannig verður styttri hluti blaðsins óstuddur, sem eykur stöðugleika og dregur úr hættu á óæskilegri sveigju.

Áður en endanleg vinna hefst er gott að gera prufuskurð og athuga:

• hvort skurðurinn er hornréttur,
• hvort blaðið fylgir fyrirhugaðri línu,
• hvort óvenjulegur titringur eða hljóð kemur fram,
• og hvort mötunarþrýstingur er eðlilegur.

Ef nota þarf mikinn þrýsting til að færa efnið áfram skaltu stöðva vélina og skoða blað, tannafjölda, spennu og stillingar.

Notaðu viðeigandi augn- og heyrnarhlífar og forðastu lausan fatnað, skartgripi og annað sem getur komist í snertingu við blaðið eða hreyfanlega hluta vélarinnar.

Við sögun skaltu:

• halda höndum frá skurðarlínu blaðsins,
• nota ýtikubb eða annað hentugt hjálpartæki þegar unnið er nálægt blaðinu,
• halda vinnustykkinu stöðugu á borðinu,
• beita jöfnum þrýstingi og leyfa blaðinu að vinna verkið,
• styðja löng og stór vinnustykki með viðeigandi búnaði,
• og standa þannig að þú hafir góða stjórn og greiðan aðgang að stöðvunarrofanum.

Ekki reyna að fjarlægja sag, afskurð eða aðra hluti meðan blaðið er á hreyfingu. Ef blaðið festist í vinnustykkinu skaltu slökkva á vélinni, aftengja hana frá rafmagni og bíða þar til blaðið hefur stöðvast áður en reynt er að losa það.

Tengdu ryksog við útsogsstút vélarinnar og hafðu það í gangi meðan sagað er. Gott útsog dregur úr uppsöfnun ryks og sags inni í vélinni, en kemur ekki í stað reglulegrar hreinsunar eða viðeigandi öndunarvarna þegar fínt ryk myndast.

Slökktu á bandsöginni og aftengdu hana frá rafmagni áður en hreinsun, stillingar eða viðhald hefst.

Hreinsaðu reglulega:

• sag og ryk úr neðri og efri hjólhúsum,
• hjólbarða og yfirborð hjólanna,
• svæðið í kringum blaðstýringar,
• útsogsstút og barka,
• borð og raufina í kringum blaðið,
• og tannstangir, handhjól og stillibúnað eftir því sem handbókin tilgreinir.

Skoðaðu reglulega:

• blaðið með tilliti til sprungna, slits, skemmda tanna og ójafns suðusamskeytis,
• hjólbarða með tilliti til slits, óhreininda og skemmda,
• borðinnleggið og skiptu um það ef það er slitið eða skemmt,
• stýringar, legur og festingar,
• drifreim og spennu hennar ef það á við um vélina,
• hlífar, rofa og öryggisbúnað,
• og rafmagnssnúru og tengingar.

Ef sögin dregur til hliðar þarf að skoða hvort blaðið sé slitið eða skemmt, hvort það henti verkefninu og hvort blaðspenna, gangur blaðsins, stýringar og aðhald séu rétt stillt.

Ef titringur eða óvenjulegt hljóð kemur fram skaltu stöðva vélina strax. Athugaðu blað, festingar, hjól, hjólbarða og hvort lausir hlutir séu í vélinni.

Lokatékk áður en vélin er ræst:

• Blaðið er heilt, rétt sett í og hæfilega spennt.
• Blaðið gengur stöðugt á hjólunum.
• Efri og neðri blaðstýringar eru rétt stilltar.
• Borð og aðhald eru tryggilega læst.
• Efri stýringin er rétt yfir vinnustykkinu.
• Hlífar og hurðir eru lokaðar.
• Verkfæri og lausir hlutir hafa verið fjarlægðir.
• Ryksog og persónuhlífar eru tilbúin.
• Vinnustykkið er stöðugt og vinnuferlið hefur verið ákveðið.

Nokkrar mínútur í reglulega yfirferð geta komið í veg fyrir ónákvæman skurð, skemmdir og óþarfa slysahættu.